Zdania z „if” wracają na maturze z angielskiego jak bumerang: w transformacjach, w lukach, w wypracowaniu. Wielu uczniów zna wzory na pamięć, a i tak myli drugi typ z trzecim albo wstawia „will” tam, gdzie nie powinno go być. Zamiast kolejnej listy regułek lepiej ułożyć sobie prosty plan: najpierw zrozumieć logikę, potem ćwiczyć po jednym typie, wreszcie połączyć wszystko w zdaniach mieszanych — a na końcu możesz sprawdzić, czy Twoje „gdyby” są już gotowe na egzamin.
Problem rzadko polega na tym, że ktoś nie widział wzoru. Większość maturzystów potrafi wyrecytować „if plus past simple, would plus bezokolicznik”. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy trzeba szybko zdecydować, który wzór pasuje do sytuacji. Po polsku „gdybym miał czas” i „gdybym miał wtedy czas” brzmią podobnie, a po angielsku to już dwa różne typy.
Dlatego naukę warto zacząć od pytania, a nie od tabelki: czy mówię o fakcie, o realnej przyszłości, o wyobrażonej teraźniejszości, czy o przeszłości, której nie da się zmienić?
Na start dobrze obejrzeć całość z lotu ptaka. W serwisie Gramatyka-angielska.info jest wprowadzenie do zdań warunkowych, które zestawia typy w jednej tabeli, pokazuje przykłady z tłumaczeniem i kończy się quizem z luk do uzupełnienia. To dobry moment, żeby przepisać sobie tę mapę na jedną kartkę i powiesić ją nad biurkiem. Skrócona wersja wygląda tak:
Najczęstszy błąd w nauce to wrzucenie wszystkich typów do jednego worka od pierwszego dnia. Skuteczniej działa rozłożenie materiału na kilka krótkich sesji. W serwisie każdy typ ma osobną lekcję, a każda z nich kończy się quizem z dziesięcioma zadaniami: uzupełnianiem luk, wyborem jednej odpowiedzi i zaznaczaniem wszystkich poprawnych. Taki quiz po każdej lekcji od razu pokazuje, czy reguła naprawdę „weszła”.
Przy typie zerowym i pierwszym warto zwrócić uwagę na różnicę między when a if. Lekcje wyjaśniają ją prosto: when sugeruje, że coś na pewno nastąpi, a if – że może się zdarzyć, ale nie musi. Przy pierwszym typie przyda się też unless, czyli elegancki zamiennik dla „if… not”.
Drugi typ to królestwo „gdybania”. Tu łatwo o punkty w wypracowaniu, szczególnie w radach typu If I were you…. Lekcja przypomina, że tradycyjnie używa się formy were przy wszystkich osobach, a zamiast would można wstawić could lub might.
Third conditional wymaga pewnej znajomości trzeciej formy czasownika, bo pojawia się ona w obu częściach zdania: had + III forma oraz would have + III forma. Jeśli czasowniki nieregularne wciąż są słabym punktem, zdania warunkowe będą się sypać niezależnie od znajomości wzoru.
Dobrym uzupełnieniem są testy gramatyczne z angielskiego, wśród których są testy z czasowników nieregularnych w formach past simple i past participle na poziomach od A1 do C1. Kilka minut z testem na swoim poziomie przed nauką trzeciego typu oszczędza później sporo frustracji. Lekcja o trzecim typie pokazuje zresztą także formalną inwersję Had I known…, która dobrze wygląda w wypowiedzi pisemnej na poziomie rozszerzonym.
Mieszane zdania warunkowe zostawia się na koniec, bo łączą elementy typu drugiego i trzeciego. Lekcja w serwisie omawia dwa warianty: przeszły warunek z teraźniejszym skutkiem (If I had studied medicine, I would be a doctor now) oraz teraźniejszy warunek z przeszłym skutkiem. Tu przydaje się prosty trik: przy każdej części zdania zapytać siebie, czy dotyczy „wtedy”, czy „teraz”.
Same quizy to dopiero połowa pracy. Warto dorzucić kilka nawyków:
Po tygodniu takiej pracy „if” przestaje być pułapką, a staje się sposobem na zdobycie punktów za zakres struktur.
Zdania warunkowe da się opanować bez wkuwania, jeśli ułoży się je w logiczną kolejność: najpierw mapa typów, potem osobne sesje dla zerowego, pierwszego, drugiego i trzeciego, na końcu mieszane. Pomagają w tym krótkie lekcje z quizami, powtórka czasowników nieregularnych i codzienne układanie własnych przykładów. Kluczem jest jedno pytanie zadawane przy każdym zdaniu: fakt, realna przyszłość, wyobrażenie czy przeszłość?
5 pytań · minuta
poleca:
